Isnin, 9 November 2009

WATAK DAN PERWATAKAN

Merujuk Kamus Dewan Edisi Ketiga, watak membawa maksud pelaku dalam sesebuah karya sastera atau karya seni (1998, hal 1548). Dalam sesebuah penulisan kreatif, watak merupakan satu elemen yang sangat penting untuk diberi perhatian. Hal ini kerana, perlukisan watak yang seimbang dan kukuh mampu menggerakkan jalan cerita dengan baik. Perkataan perwatakan pula merujuk watak (seseorang) secara keseluruhan. Perwatakan menjadi pembuka jalan dalam pembentukan sesebuah watak (1998, 1549).

Menurut Zakaria Perngis dalam bukunya yang berjudul Analisis Komprehensif Bukit Kepong, watak utama ialah watak yang dominan dalam sesebuah karya. Watak ini terlibat secara aktif dan berterusan serta menjadi struktur utama dalam perkembangan plot. Kebiasannya, watak utama terdiri daripada watak penting dan hadir dari awal seingga akhir cerita.

Watak utama juga selalunya mendapat perhatian dan perlukisan watak yang lebih daripada pengarang. Hal ini sesuai dengan peranan yang diberikannya. Watak ini juga terlibat dalam pelbagai konflik dan pertikaian. Watak utama turut disebut sebagai watak protagonis dan di dalam novel kajian ini, watak utamanya ialah Amilah dan Sa’aman (2001, hal 5).

Dalam setiap karya, watak sampingan merupakan watak yang hadir dan membantu dalam proses perkembangan plot. Watak sampingan juga boleh dibahagikan kepada beberapa kategori seperti watak sampingan penting, kurang penting dan tidak penting. Setiap watak ini mempunyai peranan tersendiri dalam membantu jalan cerita. Kebiasannya, watak sampingan jarang dipertentangkan dengan konflik-konflik yang besar seperti yang dialami watak utama (2001, hal 55). Watak Salami, Hassan, dan Patimah merupakan watak-watak sampingan dalam karya ini.

Selanjutnya ialah watak bundar. Dalam sesebuah karya, watak bundar merujuk watak yang mempunyai sifat-sifat manusia biasa. Watak ini boleh mengalami perubahan dalam rentetan peristiwa. Dalam diri watak ini, wujud kelemahan dan kelebihan yang diseimbangkan oleh pengarang (2001, hal 56). Watak Sa’aman merupakan contoh watak bulat dalam novel Keluarga Gerilya.

Watak pipih pula bersifat statik dan tidak mengalami proses perkembangan baik dari aspek fizikal atau mental. Watak pipih mempunyai sifat-sifat tertentu sahaja dan sangat mudah dikenali (2001, hal 56). Dalam novel kajian ini, watak Salamah merupakan contoh watak pipih.
Mengikut Kamus Sastera Melayu, watak dinamik pula merupakan watak yang mengalami perubahan dalam memajukan diri baik dari aspek pemikiran atau perasaan (2001, hal 128). Dalam novel kajian ini, pengkaji dapat melihat watak Karel Van Keerling sebagai satu-satunya watak yang mengalami perubahan pemikiran dan pandangan dari negatif kepada pemikiran yang lebih positif.

Watak putih pula ialah watak yang sentiasa menjalankan aksi dan tindakan yang positif, baik dan disenangi oleh watak-watak lain (2001, hal 129). Pengkaji dapat mengkasifikasikan watak Mas Darsono dalam novel ini sebagai watak putih yang sangat jelas. Akhir sekali, pengkaji turut menjumpai contoh watak neutral dalam karya kajian ini. Watak neutral bertindak sebagai satu watak sampingan yang wujud dalam satu babak dan bertujuan menceritakan watak-watak yang lain. Dalam novel ini, watak tukang loak merupakan contoh watak neutral yang sangat jelas.

Tiada ulasan:

Catat Ulasan